en
12 Apr 2018

Twee projecten met LUMC-bijdrage krijgen NWO-toekenning voor hoogwaardige onderzoeksfaciliteiten

Molecular & Cellular Technologies
  • Leiden University Medical Center
  • Leiden University
  • Thomas Hankemeier

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft tien aanvragen in de Nationale Roadmap voor Grootschalige Wetenschappelijke Infrastructuur gehonoreerd. Bij twee van deze projecten zijn onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) betrokken: elektronenmicroscopie om individuele atomen en moleculen in beeld te brengen en faciliteiten om biomoleculen in cellen, weefsels en lichaamsvloeistoffen te meten.

NEMI: Kijken met elektronen

NWO kent ruim 17 miljoen subsidie toe aan het verder ontwikkelen van een Nederlands netwerk voor elektronenmicroscopie (NEMI). Onder een elektronenmicroscoop kan een object tot tien miljoen keer worden vergroot. NEMI bestaat uit vijf UMC’s en acht universiteiten, met Utrecht als coƶrdinator. Met het subsidiebedrag kunnen de wetenschappers verschillende technieken op het gebied van elektronenmicroscopie bundelen en zo meer te weten komen over de samenstelling en samenhang van de biologische en materiĆ«le microwereld.

Het in Leiden gevestigde NeCEN (Netherlands Centre for Electron Nanoscopy) en de afdeling Elektronenmicroscopie van het LUMC spelen een centrale rol in dit project. Hoogleraar Ultrastructurele en Moleculaire Beeldvorming Bram Koster legt uit hoe. “Met deze toekenning van NWO gaan we de positie van het NeCEN als nationaal centrum voor elektronenmicroscopie verstevigen.” Hiervoor streven Koster en collega’s met name naar een betere koppeling met andere onderzoeksgroepen op dit gebied en gaan ze in het LUMC de faciliteiten vernieuwen. 

In het LUMC wordt gewerkt met cryo-elektronentomografie, een techniek waarbij door biologische monsters snel te bevriezen een heel nauwkeurig 3D-beeld van moleculen in hun natuurlijke staat en omgeving kan worden gemaakt. Koster: “We gaan de automatisering van deze techniek verbeteren. Dat gaat ons in staat stellen tot vijf keer sneller dergelijke 3D-beelden te maken.” 

X-omics: Op zoek naar de moleculaire basis van het leven

Het Nederlandse X-omics Initiatief (spreek uit cross-omics), onder leiding van het Radboudumc krijgt tevens 17 miljoen euro subsidie. Het X-omics Initiatief bundelt onderzoek naar DNA (genomics), eiwitten (proteomics), producten van de stofwisseling (metabolomics) en de analyse van de grote hoeveelheid data die daarbij beschikbaar komen (bioinformatica). Een beter begrip van het functioneren van deze biomoleculen in interactie met elkaar is de sleutel tot een beter begrip van bijvoorbeeld het ontstaan en verloop van ziektes, de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en de werking van enzymen en gisten.

Leidse wetenschappers spelen in het project de hoofdrol op het gebied van metabolomics, met als trekker Medcial Delta hoogleraar Thomas Hankemeier van het LACDR. Vanuit het LUMC is de groep van hoogleraar Moleculaire Epidemiologie Eline Slagboom betrokken bij X-omics.

Nationale Roadmap voor Grootschalige Wetenschappelijke Infrastructuur

Een goede wetenschappelijke infrastructuur is van groot belang voor het verrichten van vernieuwend wetenschappelijk onderzoek. NWO heeft daarom twee jaar geleden de Nationale Roadmap voor Grootschalige Wetenschappelijke Infrastructuur samengesteld. Hierin staan 33 onderzoeksfaciliteiten die de komende vier jaar de hoogste prioriteit hebben om te ontwikkelen of vernieuwen. Van tien van deze projecten zijn nu aanvragen gehonoreerd, voor een totaalbedrag van 138 miljoen euro. Naast NEMI en X-omics werd nog een derde Leids project gehonoreerd, meldt de Universiteit Leiden.

Bron: LUMC