Een bijeenkomst vol herinneringen, maar vooral met de blik op de toekomst. Dat kenmerkte het symposium Working Together for Health, geïnspireerd door het werk van Medical Delta hoogleraar prof. dr. Andrea Evers. Ruim een jaar na haar overlijden kwamen wetenschappers en vertegenwoordigers uit de zorg, overheid en maatschappelijke organisaties bijeen met de vraag: hoe kunnen we Evers' verbindende manier van werken voortzetten om de gezondheids- en maatschappelijke uitdagingen van vandaag en morgen aan te pakken?
"Andrea streefde altijd naar het hoogst haalbare. En met groot succes." Met die woorden openden dagvoorzitters Henriët van Middendorp en Antoinette van Laarhoven de bijeenkomst in het Kamerlingh Onnes Gebouw in Leiden. Evers, die op 4 augustus 2025 overleed, was hoogleraar Gezondheidspsychologie en pionier in interdisciplinair onderzoek naar de wisselwerking tussen lichaam en geest. Maar bovenal was ze een bruggenbouwer tussen wetenschap, zorg en beleid. In 2019 werd ze om die reden benoemd tot Medical Delta hoogleraar. Van Middendorp en Van Laarhoven vervolgen: "Haar drijfveer was onmiskenbaar: maatschappelijke impact maken. Ze wilde dat wetenschappelijke kennis niet binnen de muren van de universiteit bleef, maar altijd een verschil maakt in de samenleving. Daarvoor bracht ze mensen, disciplines en organisaties samen. En dit alles moeiteloos."
"Er is eigenlijk maar één woord dat Andrea goed omschrijft: een fenomeen," aldus Hanneke Hulst, voormalig wetenschappelijk directeur van het Instituut Psychologie en een naaste collega van Evers. Ze herinnert zich haar uitzonderlijke werklust, haar brein dat nooit stilstond en haar herkenbare rode jurken. "Ze was niet alleen een uitstekende wetenschapper, mentor en leider, maar ook een vriendin voor velen hier aanwezig vandaag." Volgens Hulst was maatschappelijke impact voor Evers geen eindstation van wetenschappelijk onderzoek, maar juist het vertrekpunt. Bij ieder nieuw project vroeg ze zich eerst af: wie is er gebaat bij dit onderzoek? Welke mensen moeten we uitnodigen aan de gesprektafel? En hoe kunnen we dit vraagstuk gezamenlijk en interdisciplinair aanpakken?
Hoe groot en veelzijdig Evers’ invloed was, werd tijdens het symposium uitgelicht door acht verschillende sprekers, die ieder vanuit hun eigen vakgebied en organisatie terugblikten op hun samenwerking met haar. Ieder belichtte een andere kant van haar werk en vertelde wat Evers hun had geleerd over anders denken, samenwerken en grenzen verleggen. Esther Peters, directeur van het Leiden Bio Science Park, herinnerde zich dat ze het tijdens haar eerste ontmoeting met Evers al heeft gehad over de mogelijkheden om het gat tussen wetenschap en samenleving te verkleinen. "Andrea legde verbindingen waar anderen nog niet aan hadden gedacht."
Volgens Peters beperkte Evers haar ambities nooit tot Leiden, en dacht ze altijd direct al na over mogelijke verbindingen met de rest van de wereld. Marieke Adriaanse, hoogleraar gedragsinterventies en strategisch vertegenwoordiger van het Healthy Society Programma, herinnerde zich Evers als iemand die anderen voortdurend aanmoedigde groter te denken.
"Wees grenzeloos ambitieus, en streef naar het hoogst haalbare," benadrukte ze. Een les van Evers die ze nog iedere dag met zich meedraagt. David de Glint, managing director van Medical Delta, vertelde over haar voortrekkersrol binnen het Zuid-Hollandse samenwerkingsverband. "Ze koppelde verschillende wetenschappelijke disciplines en maatschappelijke domeinen aan elkaar. Ze stond voor interdisciplinair en zelfs transdiscipliniar samenwerken, nog lang voordat deze termen gemeengoed werden."
Hoe kunnen we Evers’ ideeën en manier van samenwerken in de toekomst voortzetten? Die vraag stond centraal tijdens het afsluitende panelgesprek, onder leiding van Anke Klein, universitair hoofddocent en trekker van het Leiden Healthy Society Center (LHSC). Welke gezondheids- en maatschappelijke vraagstukken vragen om samenwerking tussen disciplines? Hoe zorgen we dat wetenschap daadwerkelijk impact maakt? En wat zou Andrea ons vandaag vragen te doen? De discussie leverde concrete actiepunten op: elkaar vaker fysiek ontmoeten, fysiek in dezelfde ruimte samenwerken, bestaande samenwerkingen versterken en maatschappelijke impact zwaarder laten meewegen bij de beoordeling van wetenschappelijk onderzoek.
Ook klonk de oproep om maatschappelijke problemen, in plaats van wetenschappelijke interesses, als vertrekpunt te nemen. Iedereen schreef tot slot één concrete actie of samenwerking op waarmee diegene de komende maanden maatschappelijke impact wil maken. Zo bleef het niet bij herinneringen en goede voornemens, maar kregen de aanwezigen ook iets mee om in praktijk te brengen. Want juist door te blijven verbinden en samenwerken, leeft Evers’ nalatenschap voort.
Tekst: Eva Slings